De jaren ’90 waren zware tijden voor Vinyl. De CD veroverde de schappen, de LP verdween langzaam. Een kleine groep bleef de grote zwarte schijf echter altijd trouw. Voornamelijk door dj’s overleefde de plaat. Tien jaar later is ‘analoog’ terug. Vinyl is voor elke generatie hip.
Het zit ‘m in het geluid. Daarom is de LP terug, zullen veel ‘vinylfreaks’ zeggen. Het blijft een discussie: heeft analoog nu een warmer of doffer geluid, heeft cd meer of minder ruis. De ‘kenners’ komen er niet uit, maar misschien kan een simpel testje ons overtuigen.
Getraind oor
“Je hoort het alleen met een getraind oor.” Thomas Snoeijs (24), muzikant en ‘vinylfreak’, laat me weten dat een soundtest tussen cd en vinyl weinig zin heeft. Maar Snoeijs weet het zeker: “De geluidskwaliteit ging met de cd achteruit, met de mp3 werd het nog minder. Straks zitten we alleen naar ruis te luisteren.”
Het verschil tussen het gemiddelde mp3′tje (128 kbit) gedownload via een torrent en vinyl is wel voor elke leek te horen. ‘Crying Lightning’ van Arctic Monkeys (hieronder te beluisteren op vinylkwaliteit en mp3 in 192 kbit) is een goed voorbeeld, weet Snoeijs. “Let op de gitaarriff die halverwege ingezet wordt. Op de mp3 opname verzuipt de riff in de scherpe hi-hat en zompige bas.”
Crying Lightning mp3:
Crying Lightning vinyl:
Of ‘Courage’ van The Whitest Boy Alive (hieronder te beluisteren op vinylkwaliteit en mp3 in 128 kbit). “De digitale revolutie die mp3 heet legt het hier flink af door flets en lelijk geluid”, vindt Snoeijs. “Vooral de kick van het drumstel klinkt veel fijner op vinyl.”
Courage mp3:
Courage vinyl:
Het geheim
Maar de plotselinge come-back heeft de LP aan meer te danken dan alleen het geluid. Want naar vinyl luisteren, dat is een beleving. De plaat uit de hoes halen, op de platenspeler leggen, het gepruts met de naald. Even afdwalen is er niet bij, want halverwege moet de plaat omgedraaid worden en begint het ritueel van voor af aan. “Echt muziek opzetten”, noemt Snoeijs het. Anders dan naar een mp3’tje luisteren: een dubbelklik en je afspeellijst heeft soms letterlijk dagen geen aandacht meer nodig.
Ook bij de beleving houdt het geheim van vinyl nog niet op. De grote hoezen zijn misschien wel de belangrijkste reden om langspeelplaten te kopen. CD’s verdwijnen in de kast of in een cd-rek, de gigantische hoezen van de LP hangen aan de muur of krijgen een prominente plek op de boekenplank. Je luistert niet alleen naar kunst, je kijkt er ook vooral naar.
Nieuwe generatie
En juist die hoezen lijkt het jongere publiek aan te trekken. Een uitgebreide cd-collectie is dankzij het mp3-tijdperk binnen de korste keren ‘zo jaren 90′, met vinyl heb je altijd nog iets moois aan de muur.
Het zijn dus niet alleen oude, vergrijsde mannen die nog naar vinyl luisteren, maar ook de nieuwe generatie is verzot op de zwarte schijven. Getuige Humbug, het nieuwe album van de Arctic Monkeys – een band die vooral jong publiek aantrekt. De jonge Britten maken de LP populair; het lijkt alsof er meer analoge Humbugs zijn verkocht dan digitale. Door een wat minder toegankelijk album lijkt de hype rond de muziek er bij de Monkeys af, de vinylhype begint nu pas. En ook op Lowlands – waar Humbug het beste verkocht – stijgt de verkoop van de platen in de Plato/Concerto winkel ‘significant’. De nieuwe generatie muziekliefhebbers speelt daar zeker geen onbelangrijke rol in.
View Larger Map
Platenzaken in Nederland, bron: www.platenzaken.com
Ontwikkelingen
Jongeren anno 2009 zijn met een iPod opgegroeid. Maar dat vinyl en mp3 elkaar niet uitsluit, blijkt ook uit de nieuwe strategie om de nieuwe generatie aan de LP te krijgen: bij veel platen zit een bon met een code waarmee je het album op mp3-formaat kunt downloaden – op vinylkwaliteit. De platenbazen hopen hiermee de laatste twijfelaars over de streep te trekken: thuis de beleving van de plaat, buiten de deur het gemak van de mp3 en de kwaliteit van vinyl.
Vinyl heeft nog meer verrassingen in petto. De platenspeler moet het middelpunt van de kamer vormen, trots als de ‘vinylfreak’ op zijn pick-up is. De spelers worden steeds strakker, groter en opvallender. De ‘Void’ van Rhea Jeong is een goed voorbeeld: hij laat de plaat letterlijk in de lucht zweven. Helaas is zijn speler niet te koop, maar het belooft wat voor de toekomst.
De speler van Rhea Jeong. Het balletje op de plaat fungeert als naald.
Het is wachten tot de techniek vinyl inhaalt, en muziek ook via internet met goede kwaliteit makkelijk te verspreiden is. Maar ook dan zijn platen nog lang niet passé.
